| جنبشهای اسلامی و خرده ایدئولوژیها |
به قلم محمود محمد_ نویسنده و روزنامهنگار مصری
ترجمهی پایگاه اطلاعرسانی اصلاح
جنبشهای اسلامی در معرض بسیاری از قرائتها و تحلیلها از جانب پژوهشگران و دانشگاهیان داخل و خارج جهان اسلام قرار گرفته است. اما بسیاری از این قرائتها از درک و تفسیر درست پدیدهی اسلامی ناتوان بودهاند. این امر موجب شده که آنها در دام مشکلات تحلیلی بزرگی گرفتار آیند. این قرائتها بدون کوشش دوباره برای کشف ماهیت این جنبشها در روند حقیقی آنها و در چارچوب شرایطی که پدید آمدهاند به تکرار همدیگر و بازگویی آنچه دیگران گفتهاند، پرداختهاند.
اما این قرائتها خود را در چارچوب قرائتی روشمند با ماهیت روشن، قرار ندادهاند. از این رو، این حوزه، تا حدودی دستنخورده باقیمانده بود تا آنکه کتاب ترکی علی ربیعو، پژوهشگر و اکادمیسین سوری، با عنوان "الحرکات الإسلامیه من منظور الخطاب العربی المعاصر/ جنبشهای اسلامی از منظر گفتمان معاصر عرب"، چاپ مرکز فرهنگی عرب در مغرب در سال 2006 م. منتشر شد. کوشش این کتاب آن بود که خاستگاهها و ابزارهای این گفتمان، منابع فکری آن و ساخت تنگناهایی را آشکار کند که در دام آن افتادهاند و در اثر آن به بازتولید گفتمانهایی آشفته از پدیدهای که سزاوار مطالعهی علمی و روشمند است و برای تعامل با آن و درک آن، نیازمند نظرگاههای ایدئولوژیک یا شرقشناختی نیست، پرداختهاند.
ربیعو در کتاب خود به بیشتر آثاری که دربارهی جنبشهای اسلامی نوشته شدهاند، مراجعه کرده و آنها را در معرض خوانشی ژرف قرار دادهاست. این کوشش استوار علمی نیروی اندیشههایی را که در کتاب در بر دارد، آشکار میکند، نویسنده، طرح خود را در دو محور اساسی خلاصه کرده است:
نخست به چگونگی قرائت و مرجعیت گفتمانهای عربی از پدیدهی اسلام حرکی، و آنچه میخواهد بگوید و به آن تشویق کند، تعلق دارد.
منبع: پایگاه اطلاع رسانی اصلاح
ادامه مطلب
)
